Soyuzmultfilm Moskva · 1951
Aleksandr Sergeyevich Pushkin NÀNG CÔNG CHÚA CHẾT VÀ BẢY TRÁNG SĨ
- Biên dịch : Duy Kiền -
Cùng đoàn tùy tùng công cán lâu, Царь с царицею простился,
Sa hoàng từ giã vợ hiền yêu. В путь-дорогу снарядился,
Song kia bà hậu ngồi thinh lặng, И царица у окна
Nguyện ước đoàn tụ đức lang quân. Села ждать его одна.
Qua đêm đến ngày bà cứ ngóng, Не видать милого друга !
Vò võ đăm đăm một chốc mòng. Только видит : вьется вьюга,
Mắt quầng mòn mỏi dần trĩu nặng, Снег валится на поля,
Ngắm cảnh đồng hoang đã võ vàng. Вся белешенька земля.
May nhờ Ơn Trên đêm Linh Thánh, Вот в сочельник в самый, в ночь
Bà sinh lệnh ái được phước lành. Бог дает царице дочь.
Dặm trường thân hành lâu đến thế, Издалеча наконец
Ngày nọ chinh phu cũng trở về. Воротился царь-отец.
Trân trân nhìn chồng bao khắc khoải, На него она взглянула,
Hân hoan tiếng thở khẽ môi cười. Тяжелешенько вздохнула,
Rồi bà lịm mãi trên giường son, Восхищенья не снесла,
Bao quanh ran tiếng kinh cầu hồn. И к обедне умерла.
Sa hoàng ngồi đấy lòng trăn trở, Долго царь был неутешен,
Nhưng ngài đâu thể nối duyên tơ. Но как быть ? И он был грешен ;
Nước mắt cho người bao lưu luyến, Год прошел, как сони пустой,
Qua năm tái giá xua muộn phiền. Царь женился на другой.
Bà hoàng hậu mới, đích thực rằng, Правду молвить, молодица
Tạo hóa cho đặng mãi xuân xanh. Уж и впрямь была царица :
Sắc sảo tinh thông ham học hiểu, Высока, стройна, бела,
Thanh tao vóc dáng quá yêu kiều. И умом и всем взяла ;
Nhưng cũng bà này, xét công bằng, Но зато горда, ломлива,
Kiêu căng đố kị cũng lắm đằng. Своенравна и ревнива.
Bao lăm của cải kếch sù thế, Ей в приданое дано
Chỉn yêu chiếc gương nhỏ cận kề. Было зеркальце одно ;
Gương này cỏn con mà độc đáo, Свойство зеркальце имело :
Thốt ra tiếng nói như người nào. Говорить оно умело.
Ôm gương tỉ tê khôn dứt truyện, С ним одним она была
Ưng lòng bà hậu cứ triền miên. Добродушна, весела,
Hôm sớm sớm hôm bà chào nó, С ним приветливо шутила
Kiêu sa khẩn nài gương đáp cho : И, красуясь, говорила :
Gương xinh thổ lộ cùng ta hay, Свет мой, зеркальце ! Скажи
Không đâu khác ngoài lẽ thực đấy. Да всю правду доложи :
Rằng thế gian, ai lộng lẫy nhất, Я ль на свете всех милее,
Và nhan sắc nào xứng bậc nhất ? Всех румяней и белее ?
Thưa ngài hoàng đây, khó chối thật : Ты, конечно, спору нет ;
Rằng thế gian, bà lộng lẫy nhất, Ты, царица, всех милее,
Vả nhan sắc bà đáng bậc nhất. Всех румяней и белее.
Sa hoàng ái nữ qua thời gian, Но царевна молодая,
Êm đềm cảnh sống Tạo Hóa ban. Тихомолком расцветая,
Tháng lớn năm khôn đã đến thời, Между тем росла, росла,
Như hoa chớm rộ cứ ngời ngời. Поднялась - и расцвела,
Chân mày đen láy, da ửng hồng, Белолица, черноброва,
Từ tốn bao dung nặng tấm lòng. Нраву кроткого такого.
Nàng chọn trong đám một hôn phu, И жених сыскался ей,
Ngẫu nhiên hoàng tử Yelisey. Королевич Елисей.
Cả thế gian, ai lộng lẫy nhất, Я ль, скажи мне, всех милее,
Vả nhan sắc nào xứng bậc nhất ? Всех румяней и белее ?
Ngài hoàng quả đẹp, khó chối thật. Ты прекрасна, спору нет ;
Nhưng nay công chúa lộng lẫy nhất, Но царевна всех милее,
Vả nhan sắc nàng đáng bậc nhất. Всех румяней и белее.
Hỡi chiếc gương soi thực gớm ghê, Ах ты, мерзкое стекло !
Toan lời gian dối đáng trách chê. Это врешь ты мне на зло.
Này gương hãy khéo mà tỏ bày, Но скажи : как можно ей
Rằng con bé sao được nhất đây ? Быть во всем меня милей ?
Chi bằng thanh tẩy xứ sở ta, Признавайся : всех я краше.
Đặng tìm không ai sánh được cả. Обойди всё царство наше !
Nhưng nay công chúa thời đẹp nhất, А царевна всё ж милее,
Và nhan sắc nàng mới xứng nhất. Всё ж румяней и белее.
Khá đem công chúa vào rừng xanh, Ты царевну в глушь лесную
Trói tay buộc chân cùng bịt trán. Уведи. Связав, живую
Rồi níu thân cây, chờ sói tới, Под сосной оставишь там
Cho chúng vồ vập cùng xé xơi. На съедение волкам !
Sự thể ra sao - bà hoàng hỏi, Где красавица-девица ?
Muôn tâu lệnh bà, con xin nói : Всё скажу тебе - она
Trong rừng sâu nàng cứ dong chơi, Там, в лесу, стоит одна.
Đến khi con dụ rồi buộc trói, Крепко связаны ей локти ;
Làm miếng mồi ngon cho thú đói. Попадется зверю в когти,
Còn chẳng kịp thốt những tiếng chi, Меньше будет ей терпеть,
Vả trong chốc lát cũng lịm đi. Легче будет умереть.
Thế rồi tin đồn đã lan mau : И молва трезвонить стала :
Sa hoàng lệnh ái biệt nơi đâu ? Дочка царская пропала !
Khiến ngài bao hôm cứ buồn rầu. Тужит бедный царь по ней.
Vậy nhưng hoàng tử Yelisey, Королевич Елисей,
Tha thiết nguyện cầu đấng uy linh, Помолясь усердно богу,
Mà dong tuấn mã suốt hành trình. Отправляется в дорогу
Đặng tìm cho được vị hôn thê, За красавицей душой,
Mong người trong mộng chóng trở về. За невестой молодой.
Điều kì diệu nào ở chốn đây, Что за диво !
Cửa nhà quang quẻ đâu ra đấy ? Всё так чисто и красиво.
Chừng như khách lạ đã vào nhà, Кто-то терем прибирал
Quét tước dọn dẹp đợi chúng ta. Да хозяев поджидал.
Là ai mới được, trốn đâu rồi, Кто же ? Выдь и покажися,
Ra đây kết thân cùng thăm hỏi. С нами честно подружися.
Hễ là trang đinh đã luống tuổi, Коль ты старый человек,
Xin tôn bá phụ suốt đời người. Дядей будешь нам навек.
Hễ như nam nhi còn sức tráng, Коли парень ты румяный,
Hãy để anh em gọi lệnh huynh. Братец будешь нам названый.
Cầm bằng thân thế là nữ lưu, Коль старушка, будь нам мать,
Xin cho cung kính lạy từ mẫu. Так и станем величать.
Cơ chừng xuân sắc nữ nhi thôi, Коли красная девица,
Khá mong chịu tiếng làm hiền muội. Будь нам милая сестрица.
Ngày lại sang đêm, đêm đến ngày, День за днем идет, мелькая,
Công chúa bình thản sống nơi đây. А царевна молодая
Rừng sâu thanh vắng, chung một nhà, Всё в лесу, не скучно ей
Với bảy tráng sĩ rất khoan hòa. У семи богатырей.
Trước lúc bình minh hé chân trời, Перед утренней зарею
Anh em tráng sĩ lại tức thời. Братья дружною толпою
Đóng yên thúc ngựa đi săn bắn, Выезжают погулять,
Vịt giời cho khỏa những bữa ăn. Серых уток пострелять.
Dần dà công chúa như sao sáng, Братья милую девицу
Cả bảy anh em trìu mến nàng. Полюбили. К ней в светлицу
Đến ngày nọ quyết tỏ lòng chung, Раз, лишь только рассвело,
Bảo nhau sánh bước nén thẹn thùng. Всех их семеро вошло.
Ông cả cất tiếng ngỏ mà rằng : Старший молвил ей : Девица,
Cô như hiền muội, ấy lẽ thường. Знаешь - всем ты нам сестрица,
Nhưng bảy anh em đã một lòng, Всех нас семеро, тебя
Luyến ái như thể bạn tình son. Все мы любим, за себя
Chằng đừng hôm nay đành tỏ niềm, Взять тебя мы все бы рады,
Mong cô phân xử, Chúa chứng giám. Да нельзя, так бога ради
Cho bảy anh em cứ hiệp vầy : Помири нас как-нибудь :
Xin làm vợ hiền một người thôi, Одному женою будь,
Và vẫn hiền muội giữa bọn tôi. Прочим ласковой сестрою.
Cớ chi cô lắc vẻ nghẹn lời ? Что ж качаешь головою ?
Hay chăng từ khước chúng tôi sao, Аль отказываешь нам ?
Phải cô không ưng một người nào ? Аль товар не по купцам ?
Anh em tráng sĩ dấu yêu ơi, Ой вы, молодцы честные,
Các vị khác chi gia đình tôi. Братцы вы мои родные !
Xin Chúa chứng cho lời cược mạng, Коли лгу, пусть бог велит
Chút nào gian dối thác cũng đành. Не сойти живой мне с места.
Nhưng xin các anh chớ tác thành, Как мне быть ? Ведь я невеста.
Tôi coi các anh đều bình đẳng, Для меня вы все равны,
Khôn ngoan dũng cảm chẳng ai bằng. Все удалы, все умны,
Nhưng tấm lòng tôi chia cả bảy, Всех я вас люблю сердечно ;
Còn tình riêng chẳng thể đổi thay. Но другому я навечно
Bởi hôn nhân tôi tạm xếp đấy, Отдана. Мне всех милей
Mà đợi hoàng tử Yelisey. Королевич Елисей.
Xin đừng ngờ tội, oan chúng tôi, Спрос не грех. Прости ты нас.
Từ nay cô khỏi nghe ướm lời. Коли так, не заикнуся. Уж о том.
Tôi không hề giận, các anh ơi ! Я не сержуся !
Hỡi gương ngỏ lời để ta hay, Здравствуй, зеркальце ! Скажи
Nhưng không ngoài lẽ thực đấy : Да всю правду доложи :
Thế gian nay ta lộng lẫy nhất, Я ль на свете всех милее,
Phải chăng nhan sắc xứng bậc nhất ? Всех румяней и белее ?
Bà cứ lộng lẫy, khó chối thật, Ты прекрасна, спору нет ;
Nhưng bậc nhất có kẻ đã tranh, Но живет без всякой славы,
Hiện lưu trú dưới gốc sồi xanh. Средь зелёныя дубравы,
Với bảy tráng sĩ quá tài ba, У семи богатырей
Là người chiếm được ưu thế bà. Та, что всё ж тебя милей.
Đêm qua rõ lạ, không ngủ nổi, Что за чудо ?
Ta cứ trằn trọc mãi không thôi. Видно, выспался он худо.
Cầu Chúa phù hộ thiếu nữ ơi, Бог тебя благослови ;
Quà này tôi biếu, mời cô xơi. Вот за то тебе, лови !
Táo chín thơm ngon đã dùng vừa, Кушай яблочко, мой свет.
Ơn cô ban tặng một bữa trưa. Благодарствуй за обед.
Nguyện lòng thuần khiết bảo bọc cô, Нами ты была любима
Cho vị hôn phu đáng ngóng chờ. И для милого хранима -
Đâu hay lỗi hẹn áo tân nương, Не досталась никому,
Chỉ còn áo quan khéo lạnh lùng. Только гробу одному.
Thế gian nay ta lộng lẫy nhất, Я ль, скажи мне, всех милее,
Phải chăng nhan sắc xứng bậc nhất ? Всех румяней и белее ?
Bà vẫn lộng lẫy, khó chối thật, Ты, царица, спору нет,
Thế gian nay bà lộng lẫy nhất, Ты на свете всех милее,
Vả nhan sắc bà đáng bậc nhất. Всех румяней и белее.
Đương khi hoàng tử Yelisey, За невестою своей
Phi ngựa ruổi rong khắp đó đây, Королевич Елисей
Đặng tìm cho được tình nương vậy. Между тем по свету скачет.
Hỡi vầng dương chiếu khắp thế giới, Свет наш солнышко ! Ты ходишь
Quanh năm cưỡi xe xuôi lưng trời. Круглый год по небу, сводишь
Đông qua xuân đáo, ôn lại hàn, Зиму с теплою весной,
Ngài đã trông rõ cả nhân gian. Всех нас видишь под собой.
Hạ cố cho tôi gặng hỏi dồn : Аль откажешь мне в ответе ?
Rằng dưới tầm mắt ngài phóng lớn, Не видало ль где на свете
Thấy đâu công chúa tuổi còn son ? Ты царевны молодой ?
Tôi - vị hôn phu, đã mỏi mòn. Я жених ей.
Hỡi người khá nghe ta bảo này, Свет ты мой,
Không thấy công chúa ở đâu đây, Я царевны не видало.
Sống chết ra sao chẳng rõ rành. Знать ее в живых уж нет.
Vừa đây, bạn ta - ánh trăng thanh, Разве месяц, мой сосед,
Còn than không gặp, âu cũng đành, Где-нибудь ее да встретил
Hình như biệt tích, sự chẳng lành. Или след ее заметил.
Trăng thanh trăng sáng, bạn tôi ơi, Месяц, месяц, мой дружок,
Sừng vàng đầu tròn hãy nghe tôi. Позолоченный рожок !
Thẳm sâu bóng tối ngài nhô lên, Ты встаешь во тьме глубокой,
Rạng rỡ lung linh chiếu thế gian. Круглолицый, светлоокий,
Vả bao quanh có ngàn sáng sao, И, обычай твой любя,
Như thể canh giấc giữa trời cao. Звезды смотрят на тебя.
Xin nhận nơi tôi lời hỏi dồn : Аль откажешь мне в ответе ?
Rằng dưới tầm mắt ngài tỏa lớn, Не видал ли где на свете
Có thấy công chúa hẵng còn son ? Ты царевны молодой ?
Tôi - vị hôn phu, cũng mỏi mòn. Я жених ей.
Hỡi vị huynh đệ khá nghe này, Братец мой,
Ta không thấy nàng ở đâu đây. Не видал я девы красной.
Chừng khi ta đi khắp thế giới, На стороже я стою
Rồi về chốn đây lánh tạm thời. Только в очередь мою.
Biết đâu lúc ấy không theo dõi, Без меня царевна, видно,
Hình như nàng qua tầm mắt rồi. Пробежала.
Tiếc thay chẳng rõ nàng kịp thời. Как обидно !
Xin khoan, anh hãy tìm chỗ này, Погоди ; об ней, быть может,
Có ông gió bấc rõ ban ấy. Ветер знает. Он поможет.
Hãy đi dò hỏi nhỡ thần biết, Ты к нему теперь ступай,
Chớ sầu thê lương, chào tạm biệt. Не печалься же, прощай.
Hỡi thần gió bấc đi khắp trời, Ветер, ветер ! Ты могуч,
Cưỡi mây trôi lượn muôn nẻo đời. Ты гоняешь стаи туч,
Khuấy nước động lừng chốn hải dương, Ты волнуешь сине море,
Hay là vi vút thổi từng không. Всюду веешь на просторе,
Xin nhận nơi tôi tiếng hỏi này : Аль откажешь мне в ответе ?
Rằng ngài phiêu bạt khắp đó đây, Не видал ли где на свете
Có thấy công chúa tuổi xuân đầy ? Ты царевны молодой ?
Tôi - vị hôn phu chờ nàng vậy. Я жених ее.
Khá nghe hỡi người dừng chân đã, Постой,
Ta trông có con nước hiền hòa. Там за речкой тихоструйной
Chảy mãi bên kia rặng núi cao, Есть высокая гора,
Kế đó một hang thăm thẳm sầu. В ней глубокая нора ;
Bên trong phủ bóng tối u mê, В той норе, во тьме печальной,
Có cỗ áo quan nạm pha lê. Гроб качается хрустальный
Xích giăng giữa sáu trụ đứng vững, На цепях между столбов.
Sao cho không chạm đất lạnh lùng. Не видать ничьих следов
Xung quanh không bóng ai viếng lại, Вкруг того пустого места ;
Mặc vị hôn thê trong quan tài. В том гробу твоя невеста.
Thế gian nay ta lộng lẫy nhất, Я ль на свете всех милее,
Phải chăng nhan sắc xứng bậc nhất ? Всех румяней и белее ?
Bà vẫn lộng lẫy, khó chối thật, Ты прекрасна, слова нет,
Nhưng nay công chúa càng xứng nhất, Но царевна всё ж милее,
Vả nhan sắc nàng đáng bậc nhất. Всё румяней и белее.
Thế rồi hoàng hậu nổi nộ khí, Тут ее тоска взяла,
Uất nghẹn gục chết chẳng lời gì. И царица умерла.
Còn công chúa ở cõi chết về, Лишь ее похоронили,
Vội vàng sánh bước vào hôn lễ. Свадьбу тотчас учинили,
Cùng người thương mến bấy lâu nay, И с невестою своей
Là chàng hoàng tử Yelisey. Обвенчался Елисей.
Hôm ấy thế gian mở tiệc mừng, И никто с начала мира
Mà tôi đến dự thấy tưng bừng. Не видал такого пира.
HẾT © Vergilarchivum 2019